Begroting 2019

Lokale heffingen

Uitgangspunten

Deze paragraaf bevat de volgende onderdelen:

  • Uitgangspunten voor de belastingtarieven
  • De geraamde inkomsten
  • Een overzicht van soorten belastingen
  • Vergelijkingen woonlasten gemeentelijke belastingen
  • Het kwijtscheldingsbeleid
  • Een overzicht kostendekkendheid
  • Kansen voor lokale heffingen

Geraamde inkomsten

De opbrengst uit gemeentelijke belastingen is voor 2019 geraamd op 33,98 miljoen euro. In onderstaande tabel staat de geraamde opbrengst per belasting aangegeven.
tabel 1 opbrengst lokale heffingen 2019 (x 1.000 euro)

inkomsten

OZB eigenaren woningen

7.459

OZB eigenaren niet-woningen

1.731

OZB gebruikers niet-woningen

1.792

afvalstoffenheffing

10.049

rioolheffingen

5.330

hondenbelasting

315

reclamebelasting

796

parkeerbelastingen

3.670

precariobelasting

215

marktgeld (precariobelasting)

109

rechten en retributies

leges

1.867

begraafrechten

275

havengeld

374

totaal

33.982

Soorten belastingen

De onroerende zaakbelasting (OZB), hondenbelasting en precariobelasting zijn algemene belastingen. Dit betekent dat geen direct verband is met gemeentelijke uitgaven. De opbrengsten zijn vrij te besteden. De opbrengst van de reclamebelasting, rioolheffing, parkeerbelastingen en afvalstoffenheffing zijn voor een specifiek doel en worden aangemerkt als bestemmingsheffingen. Retributies zijn vergoedingen voor een persoonlijke dienst. Bijvoorbeeld: leges die je betaalt voor je paspoort, rijbewijs of een omgevingsvergunning.
Onroerende zaakbelasting (OZB)
De OZB is een algemene heffing zonder specifieke bestemming. Het Rijk stelt jaarlijks vast hoeveel procent de OZB-opbrengst landelijk mag stijgen. Dit wordt de ‘macronorm’ genoemd. Deze macronorm voorkomt een te hoge stijging van de OZB-lasten. Voor 2019 is de macronorm 4%. Als de opbrengst OZB landelijk gezien meer stijgt dan de vastgestelde macronorm dan verlaagd het Rijk de Macronorm voor het volgende jaar.
Hondenbelasting
De gemeente Hoorn controleert elk jaar ongeveer 10.000 huishoudens voor de hondenbelasting. Door de controle worden steeds weer honden opgespoord waarvoor geen hondenbelasting wordt betaald. Zo blijft het hondenbestand actueel en kan de geraamde opbrengst worden gerealiseerd.
Het heffen van hondenbelasting heeft als effect dat het hondenbezit beheersbaar blijft.
Afvalstoffenheffing
HVC (Huis Vuil Centrale) haalt voor de West-Friese gemeenten het huisvuil op. Dit bedrijf berekent de kosten door aan de gemeente. Via de afvalstoffenheffing worden deze kosten doorberekend aan de huishoudens in Hoorn. De gemeenteraad bepaalt het tarief voor één- en meerpersoonshuishoudens.
De gemeente Hoorn zet zich als aandeelhouder in voor het niet meer dan trendmatig stijgen van de tarieven van HVC.
Rioolheffing
Via de rioolheffing worden de kosten voor het riool verhaald op eigenaren en gebruikers van panden. De eigenaar betaalt de kosten van de infrastructuur, zoals vervanging en renovatie. De gebruiker betaalt de kosten van het dagelijks functioneren van de riolering, zoals schoonhouden en zuigen van straat- en trottoirkolken.
In een periode van 50 jaar moet 100% kostendekking worden gerealiseerd. In het Rioleringsplan 2016 – 2021 is vastgelegd dat de tarieven voor de rioolheffingen jaarlijks 2,8% stijgen. Dit is nodig om de investeringen voor de komende jaren volledig kostendekkend te kunnen uitvoeren. In programma 7 staat meer informatie over de rioleringen.
Precariobelasting
Precariobelasting wordt betaald voor het gebruik van openbare grond, bijvoorbeeld door terrassen, zonneschermen, uitstallingen of bouwmateriaal.
Hieronder vallen ook de marktgelden. Reclamevoorwerpen worden belast met reclamebelasting en niet ook aangeslagen voor de precariobelasting.
Reclamebelasting
De reclamebelasting is in gevoerd om de Hoornse economie en het ondernemersklimaat te versterken. Met de opbrengst wordt het lokaal ondernemersfonds van gelden voorzien. Die daarmee opdracht geeft activiteiten uit te voeren op gebied van park- en binnenstadmanagement en promotie van (economisch) Hoorn.
Parkeerbelasting
In het kader van de parkeerregulering wordt parkeerbelasting geheven van motorvoertuigen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen “betaald” parkeren en vergunningparkeren. De baten van het product parkeren wordt toegevoegd aan de reserve Parkeren en infrastructuur.
Leges
Leges moeten worden betaald omdat de gemeente een persoonlijke dienst aan een aanvrager heeft verleend. Bijvoorbeeld; het voltrekken van een huwelijk of afgeven van een paspoort of vergunning.
Havengeld
Een gebruiker betaalt havengeld om af te meren in de gemeentelijke havens. Het belastingbedrag is afhankelijk van de tijdsduur en de lengte van het vaartuig.
Begraafrechten
Begraafrechten worden betaald voor het begraven en begraven houden van overleden personen.

Lokale lastendruk en ontwikkeling belastingtarieven

In de onderstaande tabel vind u de belangrijkste belastingtarieven in een tabel.
tabel 2 belangrijkste belastingtarieven (bedragen in euro)

omschrijving belasting

tarief 2016

tarief 2017

tarief 2018

OZB

% WOZ-waarde

% WOZ-waarde

% WOZ-waarde

eigenaar woning

0,11313%

0,11445%

0,11055%

eigenaar niet-woning

0,16618%

0,16906%

0,17473%

gebruiker niet-woning

0,13845%

0,13826%

0,14209%

rioolheffingen

eigenaar

105,48

100,91

103,74

gebruiker

43,74

41,22

42,37

hondenbelasting

eerste hond

66,51

67,11

68,19

tweede hond

101,49

102,40

104,04

derde e.v. per hond

133,03

134,23

136,37

afvalstoffenheffing

eenpersoonshuishouden

261,00

262,00

268,00

meerpersoonshuishouden

349,00

348,00

352,00

Het tarief van de onroerende zaakbelasting (OZB) hangt af van de totale waarde van alle onroerende zaken. Dit is het zogenoemde areaal. Elk jaar waardeert de gemeente alle onroerende zaken binnen haar grenzen. Als de waarde daalt, wordt eerst het tarief OZB naar boven bijgesteld met ditzelfde percentage. Daardoor blijft de opbrengst van de OZB in eerste instantie gelijk aan het vorige jaar. Daarna wordt de trendmatige tariefstijging toegepast.
De belastingtarieven voor 2019 worden in de raadsvergadering van december 2018 voorgelegd.
Vergelijking woonlasten lokale belastingen met Westfriese gemeenten
Eind 2017 is de lokale lastenmeter in gebruik genomen door de gemeente Hoorn. Hiermee kunnen geïnteresseerden inzicht krijgen over de belastingen die betaald moeten worden aan de gemeente en kan de gemeente zichzelf vergelijken met andere gemeenten.
Uit onderstaande tabel blijkt dat Hoorn – gemeten over 2018 – op plek 2 staat van de laagste woonlasten in West-Friesland.
tabel 3 vergelijking Hoornse woonlasten met Westfriese gemeenten (bedragen in euro)

gemeente

gemiddelde WOZ-waarde

woning OZB eigenaar

afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden

rioolheffing

totaal

score

Koggenland

234.000

196,33

350,46

137,00

683,79

1

Hoorn

183.000

202,31

352,00

146,00

700,31

2

Enkhuizen

180.000

192,78

394,84

152,00

739,62

3

Drechterland

229.000

214,12

386,00

156,00

756,12

4

Stede Broec

191.000

245,44

381,00

162,30

788,74

5

Medemblik

217.000

205,93

386,20

198,24

790,37

6

Opmeer

232.000

250,10

358,45

222,40

830,95

7

Vergelijking met andere grotere Noord-Hollandse gemeenten
tabel 4 vergelijking Hoornse tarieven met grotere Noord-Hollandse gemeenten (bedragen in euro)

gemeente

gemiddelde WOZ-waarde

OZB eigenaar

afvalstoffenheffing eenpersoonshuishoudens

rioolheffing

totaal

score

Alkmaar

189.000

171,99

263,73

132,72

568,44

1

Heerhugowaard

201.000

233,92

253,13

169,55

656,60

2

Hoorn

183.000

202,31

352,00

146,00

700,31

3

Purmerend

191.000

210,48

305,76

186,00

702,24

4

Den Helder

143.000

198,34

382,92

130,00

711,26

5

Zaanstad

184.000

247,11

286,09

280,48

813,68

6

Kwijtscheldingsbeleid

Wie een inkomen rond het sociale minimum heeft, kan een verzoek om kwijtschelding indienen. Bij de beoordeling van het verzoek om kwijtschelding kijkt de gemeente naar:

  • de hoogte van het inkomen
  • het vermogen (spaartegoed, overwaarde eigen woning, waarde auto)

In de Verordening Kwijtschelding is bepaald dat Hoorn kwijtschelding kan worden verleend voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing.
Een groot deel van de burgers ontvangt geautomatiseerd kwijtschelding. Sinds 2018 kan ook digitaal kwijtschelding worden aangevraagd. De burger machtigt de gemeente om via het Inlichtingenbureau na te gaan of geautomatiseerd kwijtschelding kan worden verleend.
Vanaf 2017 kunnen ondernemers die op een sociaal minimum ondernemen, kwijtschelding aanvragen. Voor belastingjaar 2017 hadden 25 ondernemers kwijtschelding aangevraagd. In 2018 hebben 5 ondernemers een aanvraag om kwijtschelding ingediend.
Door de verbetering van de arbeidsmarkt en de economische groei is de verwachting dat in 2019 het aantal toegekende kwijtscheldingsverzoeken stabiliseert.

Overzicht kostendekkendheid leges en tarieven

De mate van kostendekkendheid van leges en tarieven is aangegeven in de onderstaande tabel.

tabel 5 percentage kostendekkendheid leges en tarieven

omschrijving product

inkomsten

uitgaven

 percentage
 kostendekkendheid

leges en rechten

programma 0

  • reisdocumenten
  • rijbewijs
  • verklaring omtrent gedrag
  • akten burgerlijke stand
  • huwelijksvoltrekkingen
  • naturalisatie/naamswijziging
  • basisadministratie algemeen

totaal programma 0

846.486

1.834.529

46

programma 1

  • vergunningverlening/controle APV

totaal programma 1

61.605

502.204

12

programma 2

  • omzetten kentekenparkeren
  • gehandicaptenparkeerkaart

totaal programma 2

27.178

86.368

31

programma 5

  • vergunning monumenten

totaal programma 5

20.408

39.669

51

programma 8

  • bestemmingsplannen
  • bouwvergunning (incl. vrijst.)
  • gebruiksvergunning
  • sloopvergunning
  • volkshuisvesting algemeen

totaal programma 8

911.681

1.483.453

61

subtotaal

1.867.358

3.946.223

47

rioolheffing

5.330.218

5.330.218

100

havengeld

373.817

598.171

62

marktgeld

108.907

144.688

75

begraafrechten

274.664

419.577

65

afvalstoffenheffing*

10.048.600

9.076.333

111

totaal

18.003.564

19.515.210

92

Het BBV schrijft voor dat de berekening van de kostendekkendheid in de Begroting moet worden opgenomen. Daarom leest u hieronder hoe de percentages tot stand zijn gekomen.

tabel 6 gespecificeerde berekening van kostendekkendheid (bedragen in euro)

onderdeel

uitgaven

inkomsten

kostendekkendheid (%)

leges en rechten

programma 0

leges reisdocument

toegerekende salarislasten

125.078

opslag overhead

95.435

afdrachten aan rijk

86.876

opbrengsten leges

219.612

totaal

307.389

219.612

71

leges rijbewijs

toegerekende salarislasten

96.445

opslag overhead

73.588

afgifte documenten

25.350

afdracht aan rijk

79.424

opbrengsten leges

315.074

totaal

274.807

315.074

115

leges verklaring omtrent gedrag

toegerekende salarislasten

41.730

opslag overhead

31.840

afdracht aan rijk

45.000

opbrengsten leges

60.000

totaal

118.570

60.000

51

leges akten burgerlijke stand

toegerekende salarislasten

118.160

opslag overhead

90.156

materiaal

5.000

opbrengsten leges

35.000

totaal

213.316

35.000

16

leges huwelijksvoltrekking

toegerekende salarislasten

103.361

opslag overhead

78.864

materiaal

1.190

betaalde vergoedingen

18.605

opbrengsten leges

73.400

totaal

202.020

73.400

36

leges naturalisatie/naamswijziging

toegerekende salarislasten

74.247

opslag overhead

56.650

organisatiekosten

1.000

afdracht aan rijk

55.000

opbrengsten leges

75.000

totaal

186.897

75.000

40

leges informatie basisadministratie algemeen

toegerekende salarislasten

299.932

opslag overhead

228.848

materiaal

2.750

opbrengsten leges

68.400

totaal

531.530

68.400

13

totaal programma 0

1.834.529

846.486

46

programma 1

vergunningverlening/controle naleving APV

toegerekende salarislasten

283.610

opslag overhead

216.394

beheerskosten e.d.

1.640

contributie

560

opbrengsten leges

61.605

totaal

502.204

61.605

12

totaal programma 1

502.204

61.605

12

programma 8

bestemmingsplannen

toegerekende salarislasten

19.406

opslag overhead

14.807

opbrengsten leges

12.494

totaal

34.213

12.494

37

leges bouwvergunning en vrijstellingen ex artikel 17 en 19 Wro

toegerekende salarislasten

613.018

opslag overhead

536.302

kosten controle

89.868

organisatiekosten

12.853

advertentiekosten

18.695

kosten welstand

63.504

opbrengsten leges

894.893

totaal

1.334.239

894.893

67

gebruiksvergunning

toegerekende salarislasten

65.230

opslag overhead

49.770

opbrengsten leges

4.194

totaal

115.000

4.194

4

totaal programma 8

1.483.453

911.681

61

programma 2

leges kabels en leidingen

toegerekende salarislasten

34.981

opslag overhead

26.691

opbrengsten leges

10.000

totaal

61.672

10.000

16

verkeersvoorzieningen algemeen

toegerekende salarislasten

2.631

opslag overhead

2.008

opbrengsten leges

1.878

totaal

4.639

1.878

40

baten betaald parkeren

toegerekende salarislasten

11.377

opslag overhead

8.681

opbrengsten leges

15.300

totaal

20.057

15.300

76

totaal programma 2

86.368

27.178

31

programma 5

onderhoud, restauratie, vergunning monumenten

toegerekende salarislasten

22.501

opslag overhead

17.168

opbrengsten leges

19.117

totaal

39.669

19.117

48

overig

opbrengsten leges

1.291

totaal programma 5

39.669

20.408

51

totaal generaal leges en rechten

3.946.223

1.867.358

47

rioolheffing

toegerekende salarislasten

638.017

opslag overhead

486.807

beheer en exploitatie

3.526.372

nadelig effect BTW Compensatiefonds

679.022

opbrengsten rioolheffing

5.330.218

totaal

5.330.218

5.330.218

100

havengeld

toegerekende salarislasten

162.667

opslag overhead

124.115

beheer en exploitatie

311.389

opbrengsten havengeld

373.817

totaal

598.171

373.817

62

marktgeld

toegerekende salarislasten

76.266

opslag overhead

58.191

beheer en exploitatie

10.231

opbrengst marktgeld

108.907

totaal

144.688

108.907

75

begraafrechten

toegerekende salarislasten

120.720

opslag overhead

92.109

beheer en exploitatie

206.748

opbrengst begraafrechten

274.664

totaal

419.577

274.664

65

afvalstoffenheffing

toegerekende salarislasten

31.297

opslag overhead

23.880

beheer en exploitatie

9.021.156

opbrengst afvalstoffenheffing

10.048.600

totaal

9.076.333

10.048.600

111

totaal generaal

19.515.210

18.003.564

92

kruissubsidiëring

Voor retributies en leges waarbij de tarieven voor verschillende activiteiten in één belastingverordening worden geregeld, wordt gekeken naar de samenhang van de geraamde kosten en baten. Het uitgangspunt is dat de gezamenlijke geraamde lasten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen belastingen. Hierdoor is zogenoemde kruissubsidiëring mogelijk: een verwacht overschot bij de ene activiteit wordt gebruikt voor de dekking van een verwacht tekort bij een andere activiteit. Het is dus niet nodig om de kostendekkendheid per activiteit te bepalen. Het betekent dan ook dat bepaalde leges meer dan kostendekkend mogen zijn, mits de andere leges binnen dat hoofdstuk van de legesverordening minder dan kostendekkend zijn.
Het BBV schrijft voor dat de mate van kruissubsidiëring wordt weergegeven in de Begroting. Daarom staan hieronder de bovenstaande verschillende leges en tarieven nogmaals, maar per titel of hoofdstuk van een verordening samengevoegd.

tabel 7 overzicht per titel legesverordening en kruissubsidiëring (in euro)

onderdeel

uitgaven

inkomsten

kostendekkendheid

legesverordening titel 1 Algemene dienstverlening

leges reisdocumenten

307.389

219.612

71

leges rijbewijs

274.807

315.074

115

leges verklaring omtrent het gedrag

118.570

60.000

51

akten burgerlijke stand

213.316

35.000

16

huwelijksvoltrekkingen

202.020

73.400

36

naturalisatie/naamswijziging

186.897

75.000

40

basisadministratie

531.530

68.400

13

bestemmingsplannen

34.213

12.494

37

leges kabels en leidingen

61.672

10.000

16

verkeersvoorzieningen algemeen

4.639

1.878

40

betaald parkeren

20.057

15.300

76

totaal legesverordening titel 1 Algemene dienstverlening

1.955.110

886.158

45

De leges rijbewijs heeft een kostendekkendheid van meer dan 100%. Binnen de titel mag dit in het kader van kruissubsidiëring. Het totaal van titel 1 komt onder de 100% uit.
De reden dat die leges boven de 100% uitkomt is de wettelijk voorgeschreven hoogte van de te innen leges.

legesverordening titel 2 Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

bouwvergunningen

1.334.239

894.993

67

onderhoud/restauratie/vergunning monumenten

39.669

19.117

48

totaal legesverordening titel 2 Fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning

1.373.908

914.110

67

legesverordening titel 3 Europese dienstenrichtlijn

vergunning/controle naleving APV

502.204

61.605

12

gebruiksvergunning

115.000

4.194

4

legesverordening titel 3 Europese dienstenrichtlijn

617.204

65.799

11

overige retributies of bestemmingsheffingen

rioolheffing

5.330.218

5.330.218

100

havengeld

598.171

373.817

62

marktgeld

144.688

108.907

75

begraafrechten

419.577

274.664

65

afvalstoffenheffing

9.076.333

10.048.600

111

totaal overige retributies

15.568.987

16.136.206

104

overige leges

opbrengsten leges

1.291

0

totaal overige leges

1.291

totaal generaal

19.515.210

18.003.564

92

Kansen voor lokale heffingen

Gemeenten ontvangen slechts 16% van hun inkomsten via de lokale belastingen. Al vele jaren bepleiten gemeenten voor een uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied. Deze uitbreiding houdt in dat gemeenten meer inkomsten uit de eigen belastingheffing krijgen en tegelijkertijd minder uitkeringen van het Rijk ontvangen. Hierdoor ontstaan er meer verschillen tussen gemeenten doordat de verschillende gemeenteraden lokaal andere afwegingen maken tussen inkomsten en uitgaven.
Per saldo hoeft een uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied niet tot stijging van de belastingdruk te leiden. Door de vermindering van de uitkeringen van het Rijk aan gemeenten heeft het Rijk minder uitgaven en kunnen de rijksbelastingen omlaag. De uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied leidt wel tot een verschuiving van belastingdruk tussen individuele burgers en bedrijven. Gemeenten heffen de belastingen immers naar andere maatstaven dan het Rijk doet en de tarieven zullen per gemeente verschillen.
In het Interbestuurlijk Programma (IBP) zijn de volgende procesafspraken gemaakt:

  • Decentrale belastingstelsels hebben regulier onderhoud nodig om in goede staat te blijven en toekomstbestendig te zijn. Rijk en medeoverheden gaan aan dit onderhoud werken en verkennen daarnaast de mogelijkheden die decentrale belastingstelsels bieden om de realisatie van gezamenlijke ambities te faciliteren.
  • We (het Rijk en de medeoverheden) spreken af om eventuele knelpunten in de fiscale regelgeving, op het niveau van zowel de rijksoverheid als de medeoverheden, te inventariseren die belangrijke doelstellingen van Rijk en medeoverheden in de weg staan (bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en de circulaire economie). En of er oplossingen kunnen worden geboden, met inachtneming van bestaande wet- en regelgeving,.

Ondertussen worden in Hoorn in de komende periode kansen verkend om meer financiële dekkingskracht te vinden in de begroting. Daarbij kan gedacht worden aan nieuwe belastingen waarbij het profijtbeginsel een rol speelt. Maar ook het verbeteren van de kostendekkendheid van bepaalde diensten krijgt meer aandacht. Daarbij kijken wij niet alleen naar de hoogte van het tarief maar ook naar de werkelijke afhandelduur van een dienst of de werkelijke kosten.